Muhabbet Kuşlarında Üreme Davranışları

Muhabbet Kuşlarında Üreme Davranışları

Herkese merhaba! Simurg Kuş Yuvası’nın ilk makalesini yazmış ve yayınlamış olmanın heyecanını yaşamaktayım. Sizlere de bu heyecanımı paylaştığınız için teşekkür ederek başlamak istedim. 🙂

Öncelikle belirtmek istiyorum. Bu yazımla muhabbet kuşlarının üretimine destek vermek, bundan bir çıkar elde etme gibi bir amacım yok. Ama muhabbet kuşlarının petshoplarda satılmakta olan en yaygın kuş türü olduğu ve bu hayvanların esaret altında üretiminin çok da zor olmaması gerçeklerini göz ardı edemeyiz. Amacım olur da muhabbet kuşlarınız üreme faaliyetlerine girişirlerse en azından ne yapmanız gerektiğini bilmenizi istiyorum, hayvanlarınızın ve muhtemel yavruların sağlığı için.

1-) Muhabbet Kuşlarında Eşeysel Dimorfizm Vardır

Eşeysel dimorfizm deyince belki bir çoğunuz bunu ilk kez duyacaksınız, onun için açıklayayım yetişkin dişi bireyler ile yetişkin erkek bireyleri gözümüzle bakarak ayırt edebiliriz. Böyle deyince ”ha bu muymuş bu garip tanım” dediğinizi duyar gibiyim. 🙂Burada ben, sevgili teyzemin vefatıyla, bakımlarını bir borç gibi algıladığım muhabbet kuşlarına yer vereceğim. Ve bu makale onların hikayesi olacak.

Anne ve baba kuşları tanıtayım önce. 🙂

2-) Yuva Seçimi Çok Önemlidir

Papağan türlerinin bir çoğu doğada yuva malzemesi kullanmazlar. Yani bildiğimiz gibi çer-çöp taşıyarak ve bunları örerek bir yuva oluşturmazlar. Muhabbet kuşları da yuva malzemesi kullanmazlar. Piyasada muhabbet kuşu yuvalığı olarak satılan ahşaptan yapılmış, dikdörtgen prizma şeklinde, önünde bir tane giriş çıkış deliği ve bir de tüneği olan cisimler mevcut. Bu yuvaları hiç bir şekilde önermiyorum.

Çarpık Bacak Sendromuna Yakalanmış Bir Yavru

Bunun ilk sebebi yuva malzemesi kullanmayan bu tür için dümdüz bir taban sorun yaratıyor. Yumurtadan yavrular çıktığında yeni doğanların vücutları son derece esnek oluyor. Bu yavrular tüylenene kadar anneleri bu yavruları ısıtmak için üstlerine yatar ve yavrular üstlerinden gelen anne ağırlığının etkisiyle bacakları sağa ve sola ayrılarak kalır. Devam eden bu etki önlem alınmazsa ya da tedavi edilmezse (evet bir süre tedavisi mümkün bunu bilahare konuşuruz)  yavrularda kalıcı ayrık bacak sendromuna sebep olur. Bu da kuşun yürüyememesi ve sağlıklı bir şekilde dalda duramamasına sebep olur. Hatta ayaklarını beslenirken el gibi kullanan büyük ırk papağanlarda son derece hayati bir öneme sahiptir. Bazı üreticilerde görüyorum yuvanın içine talaş koyuyorlar, çözüm olabilir ben koymuyorum. Çünkü yavruların kakaları yuvada zamanla birikiyor ve çürüme evresine giren bu kakalar yavruların ısınmasında çok büyük rol oynuyor.

Diğer bir sebep olarak da, bu hayvanlar yuva yaptıklarında olası bir bit sorununda ahşap gözenekli bir yapı olduğu için bitlerin yerleşip üreyebileceği ideal ortamı oluşturuyor. Bu da gün boyu yuvanın birleşim yerlerinde barınak şansı bulan bitlerin geceleri katil gibi mini mini yavrulara saldırmasına olanak sağlıyor. Ve sonuç yavruların büyüyemeden ölmesi oluyor.

Bunlar düşünüldüğünde benim önerdiğim, makalemde ilerledikçe göreceğiniz Marchioro marka plastik yuva; internetten kolayca sipariş edilebiliyor. Tabanının çorba kasesi gibi oluşu ile Çarpık Bacak Sendromunun önüne geçerken, plastik ve gözeneksiz oluşuyla bitlere yaşam alanı oluşturmuyor.

3-) Yuvaya Adaptasyon ve Hazırlık

Kafese yuvayı takınca kuşlar, ”aa yuva takıldı dur hemen gireyim” demez. Kuşlar yuva yeri konusunda çok hassastırlar. Bir kaç gün dişi ve erkek birlikte yuvayı incelerler. İlk başta korkup, yadırgayabilirler ama bu sürede uzaktan da olsa yuvayı izlerler. İçgüdüsel olarak oraya başka bir canlı geliyor mu? Ne gibi tehlikeler olabilir? Yuva sağlam mı, düşer mi? diye bakarlar ve takip ederler. Daha sonra yuvaya olan mesafelerini azaltıp yakından incelemeye ve malzemesinin kalitesini anlamak üzere en hassas organları olan gaga ve dilleriyle yoklarlar. İlerleyen günlerde yuvaya önce kafalarını sokarlar sonra da tamamen girip çıkmaya başlarlar ve hatta siz kafese yaklaştığınızda saklanma yeri olarak bile görüp hemen yuvalarına girerler. Bu da zaten yuvaya ne kadar güvendiğinin göstergesidir. Bu süreçte yuvaya dişi de girebilir erkek de. Bizim çiftimizde erkek yuvaya hiç bir zaman girmedi. 🙂 Zamanla dişi yuvada daha uzun süre vakit geçirmeye başlar ve en sonunda gece bile yuvada uyumaya başlar ve bu süreçte yuvadan çıkmak istemeyeceği için erkek kuş dişiyi kusarak doyurur. Bu aşamada yumurtlamanın çok yakın olduğunu anlayabiliriz. Az kalsın unutuyordum, aslında bir kuş için her daim gerekli ama bu süreçte belki 10 kat daha gerekli bir durum var. Güzel ve dengeli beslenmeye ek olarak kalsiyum desteği. Yumurta kabuğu kalsiyum karbonattan oluşur ve yumurta kabuğu dişi kuşun bedeninde oluşurken neredeyse tüm kalsiyum rezervini tüketir. İnsanlarda gebelik esnasında kadınlarda diş kaybı olur mesela. Kalsiyum rezervi yeterli değilse yumurta kabuğu yeterli sertlikte olamaz ve bir çok hayati sorun yaratır. Bunun için her zaman dediğim gibi, yemine ek, taze meyve sebze ve kalsiyum desteği şart. En iyi kalsiyum desteği; mürekkep balığı kabuğudur. Ben her yaz tatile gittiğim Ege kıyılarında topluyorum ya da bölgedeki balıkhanelerden rica ediyorum. Petshoplarda da satılabiliyor. İnternette de var. Eğer ki bulamadınız, haşlanmış yumurta kabuğunu dövüp mama kabına koyabilirsiniz.

4-) Yumurtlama 

Dişi yumurtlamaya başlayınca ilk bir kaç gün yumurtalarına düzenli olarak yatmaz. Yumurtlar ve bilhassa gündüzleri yuva dışında takılabilir. Bizim hatun yumurtlaması bitene kadar düzene girmedi. Yumurtlamanın başlamasıyla dişiler göğüs tüylerini dökerek hatta bazen kendileri yolarak göğüs bölgelerindeki tüy tabakasını seyreltirler. Çünkü yumurtaları ısıtmak için tüyden ziyade vücut hararetlerini kullanırlar. Yumurta tüye değil de, deriye değsin diye geliştirilen bir adaptasyon. Yuvanın içinde biriken göğüs tüylerini görebilirsiniz korkmayın, bu tüy yolma değildir normal bir süreçtir. Kuşların bazılarında bu çıplaklık yumurta sayısına bağlı olarak gözle görülebilir seviyeye gelir ki buna kuluçka açıklığı denir. Dişi son yumurtasını da yaptıktan sonra artık neredeyse hiç bir zaman yuvadan çıkmaz ve tamamen erkeğe bağımlı bir hale gelir. Uzun soluklu bu süreçte dişi düzenli olarak yumurtaları ile oynar, sürekli onları çevirir. Yumurtaların her tarafı eşit şekilde ısınsın ve gelişmekte olan yavru yumurta kabuğunun iç kısmına yapışmasın diye. Ve yine anne kuş yumurtların içinden gelen yavrunun çıkardığı bizim duyamadığımız sesleri dinler ve ona göre yavrunun sağlığı hakkında fikir sahibi olur. Eğer bir terslik tespit ederse yumurtayı kırabilir, terkedebilir.

Bizim hatun tavuk gibi tam 8 tane yumurta yaptı. (16 Mart 2018)

5-) Yavruların Çıkması

Yaklaşık olarak 21 gün olan kuluçka süresinden sonra, yumurtalar teker teker çıkmaya başlar. Yavru yumurtadan çıkarken gagasının üzerindeki gaga dişi denen ve sonradan düşen boynuzumsu bir oluşum ile yumurta kabuğunu kırar. Anne bu hareketi algıladığında yavrusuna en konforlu çıkışı sağlamaya çalışır. En nihayetinde ilk yavru, ikinci yavru, son yavru derken yavruların hepsi çıkar.

 

 

Evet makalemin sonuna geldik. Son söz olarak yavrular yuva arama serüvenlerine çok kısa zaman sonra başlayacaklar. İlanlarını burada, Facebook ve Instagram sayfalarımızda paylaşacağım. Takipte kalın. Hepinize teşekkür ederim, görüşmek üzere.

Alaz

Bir Cevap Yazın